Hesaplama
Tazminat hesaplama aracı ne gösterir?
İş kazası, trafik kazası ya da başka bir haksız fiil sonucunda kalıcı bir sağlık kaybı yaşayan kişi, çalışma gücündeki azalma nedeniyle maddi tazminat talep edebilir. Bu tazminatın hesabı teknik bir uzmanlık gerektirir ve davada genellikle bilirkişiye yaptırılır. Aracımız, bu karmaşık hesabın mantığını basit bir formülle göstererek beklentinize dair kabaca bir gösterge sunar.
Yasal dayanak
Bedensel zarar halinde tazminatın kapsamı 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54. ve devamı maddelerinde düzenlenir; çalışma gücünün kaybından doğan kayıplar bu kalemler arasında sayılır. İş kazalarında işverenin sorumluluğu ayrıca 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu çerçevesinde değerlendirilir. Maddi tazminatın yanında, yaşanan acı ve üzüntü için manevi tazminat da istenebilir.
Aracımız nasıl hesaplıyor?
Araç dört değeri birbiriyle çarpar:
Yıllık net gelir × maluliyet oranı × karşı tarafın kusur oranı × kalan çalışma yılı
Maluliyet oranı, sağlık kurulu raporuyla belirlenen meslekte kazanma gücü kaybını; kusur oranı ise zarara yol açan olayda karşı tarafın payını ifade eder.
Örnek hesaplama
Yıllık net geliri 400.000 TL olan, yüzde 15 oranında kalıcı maluliyeti bulunan ve olayda karşı tarafın yüzde 70 kusurlu olduğu bir kişi için 12 yıllık kalan çalışma süresi alındığında araç 400.000 × 0,15 × 0,70 × 12 = 504.000 TL gösterir.
Gerçek hesapta dikkate alınan ama araca dahil olmayan unsurlar
- Aktüerya hesabı: Bilirkişi aktif ve pasif dönemleri ayrı ayrı hesaplar; kişinin bakiye ömrü, uygulamada esas alınan yaşam tablolarına göre belirlenir.
- Gelir artışı ve iskonto: Gelecekteki kazançların bugüne getirilmesi için artırım ve iskonto yöntemleri uygulanır.
- Mahsup edilecek ödemeler: SGK tarafından bağlanan gelirin peşin sermaye değeri ve bazı sigorta ödemeleri, uygulamadaki kurallara göre tazminattan indirilir.
- Müterafik kusur: Zarar görenin kendi kusuru varsa tazminat bu oranda azaltılır.
- Tedavi ve bakıcı giderleri: Bu kalemler ayrıca talep edilir; araç yalnızca kazanç kaybını gösterir.
Zamanaşımı ve başvuru yolu
Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde Türk Borçlar Kanunu'nun 72. maddesi uyarınca zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren iki yıllık, her halde fiilden itibaren on yıllık süreler uygulanır. İş kazasından doğan tazminat davalarında ise genellikle on yıllık zamanaşımı uygulanır. İş kazasından doğan talepler iş hukuku kapsamında, iş mahkemelerinde görülür.
Manevi tazminat ayrıca değerlendirilir
Maddi tazminata ek olarak, kaza sonucu yaşanan acı, elem ve yaşam kalitesindeki kayıp için manevi tazminat da talep edilebilir. Manevi tazminatın miktarı, maluliyet oranından bağımsız olarak hâkimin olayın özelliklerini, tarafların ekonomik durumunu ve hakkaniyeti gözeterek belirlediği ayrı bir tutardır; bu nedenle araç manevi tazminatı hesaba katmaz.
Trafik kazalarında sigorta şirketinin rolü
Trafik kazalarında zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamında öncelikle sigorta şirketine başvurulması gerekir; sigorta şirketinin poliçe limitleri dahilinde ödeme yapması beklenir. Limit üzerinde kalan veya sigorta şirketince karşılanmayan zararlar için kusurlu sürücüye veya işletene karşı ayrıca dava açılabilir. Sigorta şirketiyle yapılan görüşmelerde sunulan teklifin, gerçek zararı karşılayıp karşılamadığının bir avukatla birlikte değerlendirilmesi önerilir.
Maluliyet oranı nasıl belirlenir?
Kalıcı maluliyet oranı, yetkili sağlık kurulları tarafından düzenlenen raporla tespit edilir; bu rapor, kişinin meslekte kazanma gücündeki kaybı yüzde olarak gösterir. Raporun doğru düzenlenmemesi ya da eksik tetkiklere dayanması, tazminat tutarını doğrudan etkileyebileceğinden, rapora itiraz edilmesi gerektiği durumlarda bu süreç de dava kapsamında ayrıca takip edilmelidir.