Hesaplama
Dava harcı nedir?
Mahkemede dava açmak, devletin yargı hizmetinden yararlanmak anlamına gelir ve bu hizmet karşılığında harç ödenir. Konusu para ile ölçülebilen davalarda harç, dava değerine göre belirli bir oranla hesaplanan nispi harçtır. Dava açmayı düşünen birçok kişi, sürecin başında ne kadar bir ödeme yapacağını merak eder; bu araç o soruya yaklaşık bir cevap vermek için hazırlandı.
Yasal dayanak
Yargı harçları 492 sayılı Harçlar Kanunu ve kanuna ekli tarifelerde düzenlenir. Kanuna göre nispi karar ve ilam harcının dörtte biri dava açılırken peşin olarak ödenir; kalan kısım kural olarak karar verildiğinde tamamlanır. Yargılama giderleri, karar aşamasında davanın sonucuna göre taraflar arasında paylaştırılır. Harç oranları ve maktu tutarlar her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenen tarifelerle belirlenir.
Aracımız nasıl hesaplıyor?
Araç, girdiğiniz dava değerini örnek olarak kullanılan binde 68,31 nispi harç oranıyla çarparak toplam nispi harcı bulur. Ardından bu tutarın dörtte birini, dava açılışında ödenecek peşin harç olarak gösterir:
- Nispi harç = dava değeri × 0,06831
- Peşin harç = nispi harç ÷ 4
Örnek hesaplama
Dava değeri 300.000 TL olan bir alacak davasında toplam nispi harç yaklaşık 300.000 × 0,06831 ≈ 20.493 TL olur. Dava açılırken ödenecek peşin harç bunun dörtte biri, yani yaklaşık 5.123 TL olarak hesaplanır. Talep 150.000 TL olsaydı peşin harç yaklaşık 2.561 TL olacaktı.
Dava değeri nasıl belirlenir?
Para alacağı davalarında dava değeri talep edilen tutardır. Taşınmazın aynına ilişkin davalarda ise taşınmazın değeri esas alınır ve bu değer gerektiğinde bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Alacağın tam miktarını baştan bilmenin mümkün olmadığı durumlarda belirsiz alacak davası açılabilir; bu durumda harç başlangıçta gösterilen değer üzerinden alınır, talep artırıldığında harç da tamamlanır.
Araca dahil olmayan giderler
- Başvurma harcı: Dava açılırken nispi harca ek olarak maktu bir başvurma harcı alınır.
- Gider avansı: Tebligat, tanık, bilirkişi ve keşif giderleri için mahkemenin belirlediği gider avansı yatırılır.
- Vekâlet harcı ve pullar: Avukatla takip edilen davalarda vekâletname için ayrıca harç ve baro pulu ödenir.
- Güncel oran: Araçtaki oran örnek amaçlıdır; dava tarihinde yürürlükte olan tarife esas alınır.
- Muafiyet ve adli yardım: Bazı davalar harçtan muaftır; ödeme gücü bulunmayan kişiler adli yardım talep edebilir.
Bazı uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Hangi yolun izleneceğini ve toplam maliyeti dava öncesinde bir avukatla birlikte değerlendirmek, sürpriz giderlerin önüne geçer.
İstinaf ve temyiz aşamasında ek harç
Kararın bir üst mahkemede incelenmesi istendiğinde de ayrıca harç ödenir; istinaf ve temyiz başvuru harçları, ilk derece yargılamasındaki harçlardan bağımsız olarak tarifede ayrıca belirlenir. Bu nedenle uzun sürebilecek ve üst mahkemeye taşınması muhtemel bir davada toplam maliyeti baştan hesaplarken yalnızca ilk derece harcını değil, olası kanun yolu aşamalarını da göz önünde bulundurmak gerekir.
Davayı kazanırsanız harçlar ne olur?
Davayı kısmen veya tamamen kazanan taraf, ödediği harçları ve diğer yargılama giderlerini, haklı çıktığı oranda karşı taraftan geri alabilir. Mahkeme, kararında bu giderlerin hangi tarafa ve ne oranda yükletileceğini ayrıca belirler. Davayı kaybeden taraf ise kendi ödediği harçların yanında karşı tarafın giderlerini de üstlenmek durumunda kalabilir; bu nedenle dava açmadan önce olası sonuçların maliyetini de hesaba katmak faydalıdır.
Harcın ödenmemesinin sonucu
Peşin harç ödenmeden dava açılamaz; eksik harç tespit edilirse mahkeme tamamlanması için süre verir, bu süre içinde tamamlanmazsa dava işlemden kaldırılabilir. Bu nedenle dava dilekçesiyle birlikte harcın eksiksiz yatırılması, sürecin gecikmeden ilerlemesi açısından önemlidir.